Öfke Kontrol Bozukluğu Nedir? Nedenleri ve Belirtileri Nelerdir?

GÜVEN SAĞLIK GRUBU

Paylaş:

Öfke Kontrol Bozukluğu Nedir? Nedenleri ve Belirtileri Nelerdir?

Öfke kontrol bozukluğu, bireyin sözlü veya fiziksel şiddet gibi öfke belirtilerini kontrol edememesi ve bu belirtilerin tehlikeli davranışlarla sonuçlanması olarak tanımlanıyor.

Bireyin öfkeliyken saldırgan davranışlar sergilemesi, öfke nedeniyle çevresiyle anlaşamaması, çoğu zaman kızgın hissetmesi, kin beslemesi ve intikam almayı düşünmesi öfke kontrol bozukluğunun belirtileri olarak gösteriliyor.

Öfke kontrol bozukluğu; stres, aile problemleri, zayıf iletişim becerileri, finansal sorunlar, depresyon, sevilen birinin kaybı, madde ve alkol kullanımı gibi nedenlerden kaynaklanabiliyor.

Peki, öfke kontrol bozukluğu nasıl tedavi ediliyor?

Güven Hastanesi Psikiyatri Bölümünden Psikiyatri Uzmanı Sivi Kuci Kızılay, öfke kontrol bozukluğu hakkında bilgi verdi.

Öfke Kontrol Bozukluğu Nedir? Nedenleri ve Belirtileri Nelerdir?

İçindekiler

Öfke kontrol bozukluğu nedir?

Öfke, tehditlere karşı doğal ve içgüdüsel bir tepkidir. Öfkenin kontrol edilmesi zorlaştığında, kişi kendisine ya da başkalarına yönelik incitici veya zarar verici şeyler söyleyebilir ya da yapabilir. Bu durum olası bir öfke bozukluğunun işaretidir. Yani aslında öfkenin kendisi bir bozukluk olarak kabul edilmese de bireyin, öfke belirtilerini kontrol edemez hale gelmesi ve bu belirtilerin tehlikeli davranışlarla sonuçlanması öfke kontrol bozukluğu olarak kabul edilir.

Öfke kontrol bozukluğunun belirtileri nelerdir?

Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini fark ederseniz, öfkenizi kontrol etmeyi öğrenmek için yardım almanız gerekebilir.

  • Arkadaşlar veya aile üyeleri tarafından öfke problemi olduğuna dair uyarılar alınması,
  • Öfke nedeniyle iş arkadaşlarıyla anlaşmazlıklar yaşanması,
  • Çoğu zaman kızgın hissedilmesi,
  • Kin beslenmesi veya sürekli intikam almaya yönelik düşünülmesi,
  • Öfkeliyken saldırgan olunması ya da saldırgan olmaya dair düşünülmesi öfke kontrol bozukluğunun belirtilerindendir.

Kişi, kendisinde bu belirtileri gözlemesi durumunda öfkesini kontrol etmeyi öğrenmek için bir uzmandan yardım almalıdır. Öfke farklı şekillerde de kendini gösterebilir. Bireyin öfkeyle ilgili inançları ve kendisinin nasıl davranması gerektiği yönündeki algısı, öfkenin dışavurum biçimini etkileyebilir. Öfke genellikle içe yönelmiş, dışa yönelmiş veya pasif olmak üzere üç yoldan ifade edilebilir.

  • İçe yönelmiş öfke, bireyin kendisine yönelttiği öfkedir. Kendisi hakkında olumsuz konuşmayı ve genellikle olaylar (gerçek veya algılanan) için kendini suçlamayı içerir. Bazı kişiler öfkesinden kaynaklanan zararlı davranışları için bir "ceza" biçimi olarak kendilerini mutlu edecek şeylerden mahrum bırakabilirler. İçe yönelmiş öfkenin diğer örnekleri arasında izolasyon (kendini soyutlama) ve kendine zarar verme sayılabilir.
  • Dışa yönelmiş öfke, bariz bir öfke belirtisi gibi görünen davranışları içerir. Bu davranışlar genellikle bağırmak, küfretmek, bir şeyleri kırmak, başkalarına fiziksel veya sözlü olarak tacizde bulunmayı içerir.
  • Pasif öfke, kişinin memnuniyetsizliğini ifade etmek için dolaylı veya gizli yollar kullanmasıdır. Pasif öfke gösteren bir kişi alaycı olabilir, kaba sözler söyleyebilir, somurtabilir veya sessiz kalabilir.

Öfke kontrol bozukluğunun nedenleri nelerdir?

Öfke tepkisini tetikleyebilecek yaygın görülen durumlar şunlardır:

  • Stres
  • Aile problemleri
  • Zayıf iletişim becerileri
  • Finansal sorunlar
  • Depresyon
  • Madde kullanımı veya alkolizm
  • Yas

DSM-5 ve ICD-10 kılavuzlarında öfke sorunları için bir teşhis olmamasına rağmen 32'den fazla psikiyatrik bozukluğun semptomu olarak öfke, saldırganlık ve sinirlilik sıralanmıştır. Bazı ruhsal bozukluklarda kalıcı ve işlevsiz öfke belirgindir. Bunların en yaygınları “Aralıklı Patlayıcı Bozukluk” ve “Karşıt Olma, Karşı Gelme Bozukluğu”dur.

Diğer yandan, epilepsi gibi bazı beyin hastalıkları öfke kontrol bozukluğuna sebep olabilir. Epilepsi hastalığının bazı türleri tipik olarak bayılmalarla değil de öfke patlamalarıyla seyreder. Eğer tedavi edilmezse çocukta, davranış sorunları gelişebilir.

Son olarak da psikiyatride “Epileptik Karakter” denilen bir tipleme vardır. Bu kişiler bazı durumlarda kendilerini kaybederler. Kendilerini “o an film kopuyor, gözüm hiçbir şeyi görmedi, vurdum, kırdım, sonra da pişman oldum” diye ifade edebilirler.

Öfke kontrol bozukluğunun teşhis ve tedavi yöntemleri nelerdir?

Öfkeyi yönetmek için etkili terapötik stratejiler mevcuttur ve daha az tepkisel olunmasına yardımcı olabilir. Öfke kontrol problemleriyle başa çıkmak için öncelikle alttaki sebebi ortaya çıkarmak gerekir. Sebebe yönelik olarak terapötik bir strateji izlenmesi, öfke sorunlarıyla kalıcı şekilde başa çıkılmasına yardımcı olacaktır.

Öfke kontrol bozukluğu tedavi yöntemleri:

  • Medikal tedaviler
  • Bilişsel davranışçı terapi
  • İletişim becerilerini geliştirme
  • Grup terapisi

Öfke, psikolojik bir sorun olduğu için semptomları ilaçla tedavi etmek mümkündür. Tedavi programlarının amacı, hastayı kendi kendine yeterli hale getirmektir. Reçeteli ilaçların öfke sorunlarında bireye yardımcı olup olmayacağı konusunda ruh sağlığı profesyoneline başvurulmalıdır. Potansiyel yan etkileri ve bağımlılık risklerine özellikle dikkat edilmelidir. İlaçların amacı, iyileşmeyi tamamlamaktır, zorlaştırmak değil.

Öfke kontrol testi (çok boyutlu öfke ölçeği), İnsanların öfke konusundaki duygu, düşünce ve tutumlarını belirlemeyi amaçlayan,

  • Öfkenin fiziksel belirtileri,
  • Öfkenin oluşmasına neden olan etmenlerin uyandırdığı öfke yoğunluğu,
  • Öfkeyle ilişkili düşünceler,
  • Öfke durumunda kişiler arası ilişkilerde gösterilen davranışlar,
  • Öfkeyle başa çıkma yolların bulunduğu beş bölümden oluşan bir testtir.

Ölçekten alınan yüksek puanlar ilgili boyutun daha fazla düşünüldüğü/kullanıldığı anlamına gelmektedir.

  • Öfke kontrol testi;
  • Öfkenin seviyesini,
  • Kontrol becerilerini
  • Öfkenin dışa yansımasıyla ilgili sonuçları gösterir. Yaşanılan öfke durumunun öfke kontrol bozukluğu olup olmadığını anlamak için öfke kontrol testinin sonuçları fikir verebilir.

Her türlü psikolojik problemde olduğu gibi öfke kontrolünü sağlamak için de ruh sağlığı uzmanının desteğini ve deneyimini aramak faydalı olacaktır. Profesyonel değerlendirme ve danışma, öfke kontrol problemleriyle kendini gösteren travma, depresyon veya dürtü kontrol bozukluğu gibi hastalıkların teşhis ve tedavisini sağlayabilir. Öfke ile birlikte ortaya çıkan bir ruhsal sağlık sorununuz varsa, bu bozuklukların baskın bir rol oynayıp oynamadığını veya öfke yönetimi ile birlikte en iyi şekilde nasıl ele alınabileceğini belirlemek sizin için daha büyük problemler yaşamanın önüne geçme şansı sunar.

Öfke kontrolünü sağlamak için nelere dikkat edilmeli?

Öfkeli hissedilmeye başlanması durumunda öfke yönetimine yardımcı olabilecek bazı tedbirler vardır.

Mola verilmeli: Gün içinde kısa molalar verilmelidir. Birkaç dakikalık sessiz zaman, sinirlenmekten koruyabilir veya olaylara sinirlenilmeden hazırlanılmasına yardımcı olabilir.

Konuşmadan önce düşünülmeli: Öfkeye neden olay anında sonradan pişman olunabilecek bir şey söylemek kolaydır. Düşünceleri toplamak için birkaç dakika ayrılması bile gerilimi dağıtabilir. Bu kısa süre aslında diğer kişiye de aynısını yapma şansı verecektir.

Gevşeme becerileri geliştirilmeli: Nefes alma egzersizleri, "İyiyim" veya "Sakin ol" gibi sakinleştirici bir cümleyi tekrarlamak veya mutlu bir anı hatırlamak gibi gevşeme becerileri yardımcı olabilir. Günlük tutmak veya sevilen müzikleri dinlemek için zaman ayırmak da rahatlamaya ve duyguları düzenlemeye yardımcı olabilir.

Sakinleşildiğinde yaşanılan öfke ifade edilmeli: Hayal kırıklığını ifade etmekte sorun yok. Çatışma olmadan da iddialı olunabilir.

Egzersiz yapılmalı: Fiziksel aktivite, genellikle öfkeye neden olan stresi azaltmaya yardımcı olabilir. Artan stres veya öfke hissedilmeye başlanması durumunda, tempolu bir yürüyüş yapılmalı veya koşulmalıdır. Egzersiz, öfke hissi yaratan endorfini serbest bırakır.

Sağlık Rehberi

Sağlık rehberimizden içerikler görüntüleyin.

Haber Bültenimize üye olun.

Periyodik olarak haber bültenimizi size ulaştıralım.

...

Nesilden nesile hayat bize GÜVEN diyor.


Güven Hastanesi hizmet standartları ile JCI tarafından akredite edilmiştir. JCI şikayet bildirimlerinizi buraya tıklayarak yapabilirsiniz.

Kişisel verilerin korunması ve işlenmesi politikalarına ilişkin aydınlatma metnimize buradan kişisel veri işleme envanteri ve kişisel verilerin korunması politikamıza ise buradan ulaşabilirsiniz.